YÜZME HAVUZLARINDA GÜNLÜK, HAFTALIK VE AYLIK  PERİYODİK BAKIM VE KONTROLLER

 

      İÇİNDEKİLER          :   

 

1. DOLDURMA SUYU GEREKLERİ

 

2. HAVUZ SUYU GEREKLERİ

 

3. HAVUZ SUYU HAZIRLIĞI

 

3.1      Flokülasyon ve Filtrasyon

3.2      Dezenfeksiyon ve Oksidasyon

 

3.2.1           Klor kokusu Kloriminlerin Bir Sonucumudur.

3.2.2           Serbest ve Bileşik Klor

3.2.3           Redox Potansiyeli

 

3.3      Ph Değeri ve Asit Kapasitesi

3.4      Temiz Su İlavesi

3.5      Havuz Temizliği

 

4. YÜZME HAVUZLARININ YILLIK BAKIM VE KONTROLLERİ

 

5. İŞLETME KONTROLÜ

 

5.1      Önemli Notlar

 

6. İŞLETMENİN DURDURULMASI VE YENİDEN ÇALIŞTIRILMASI

 

7. SON UYARILAR

 

8. ÇOK ÖNEMLİ  (ÇOCUK HAVUZLARINDA)

 

1. DOLDURMA SUYU GEREKLERİ

 

Doldurma suyu  TS 11899’a  göre içme suyu özellikleri ile yaygın ve genel hijyen şartlarını  sağla-mak zorundadır. Aksi durumda su hazırlık cihazları marifetiyle bu duruma getirilirler. Burada demir miktarının < 0.1 mg/l – Mangan miktarının < 0.05 mg/l veya Amonyum miktarının < 2.0 mg/l olması önemlidir. Deniz suyu, mineral suları ve tuzlu sular doğal olarak bünyelerinde bir miktar tuz bulun-dururlar. Bunlar sakıncalı değildir. İndirgenebilir maddeleri olmayan havuz suyu aksi tesir yapabilir, talimatların talebi;yüzme havuzlarında bir günde yüzücü başına 30 lt.taze suyun havuz suyu ile değiş tokuşudur ve bu miktar havuz suyu gereklerine uygun değilse attırılır.

 

Genel kullanıma açık havuzlarda havuzu sert su ile doldurmayınız. Ekstra sert sularda asit kapasitesi açıkça 20° dH daha yüksek olmaktadır. İyon değiş tokuşu ile sertliği giderilen sularda genellikle zor çözünen Kalsiyum ortaya çıkar ve bunun içinde sodyum verilir.Sodyum Kalsiyuma göre alkali reak-siyon yapar. Bu yüzden pH değeri sık sık 8.5’i aşar. Dolayısıyla çok miktarda pH düşürücü maddeye ihtiyaç vardır.

 

2. HAVUZ SUYU GEREKLERİ

TS 11899 havuz suyunun hijyenik özelliklerini ve su hazırlık cihazlarını yüksek zorunluluklara bağlamıştır. Aşağıdaki noktalar özellikle önemlidir.

 

I.                     Mikrobiyolojik Gerekler: 

Pseudomanas aeruginosa, E.Coli, Coliforme Keime ve Legionella sp: Hem temiz suda hem de havuz suyunda tanımlanamaz olmalıdır.

Koloni sayısı 20 °C ve 36 °C 1 ml   : Temiz suda maksimum 20, havuz suyunda maksimum 100.

II.                   Fiziksel Özellikler :

Havuz  suyu berrak olmalı ve tüm havuz dibi net olarak görülebilmelidir.

III.                 Kimyasal özellikler :

                              pH değeri              : 7.2 – 7.6 arası

                              KH İhtiyacı           : Temiz hazırlanmış doldurma suyunun değeri 3 mg/lt. üzerinde

                              Redox potansiyeli-Tatlı suda Ag/Ag Cl’ye karşı :  750m V-pH sahası 6.5-7.6

                              Redox potansiyeli-Deniz suyunda Ag/Ag Cl’ye karşı :  700m V-pH sahası 6.5-7.6

                              Yüzme havuzu suyundaki serbest Klor  :  Min. 0.3 mg/lt-max  0.6 mg/lt

                              Whirlpooller de serbest Klor :  Min. 0.7 mg/lt-max  1.0 mg/lt  (Belirlenen işletme

            şartları altında burada mikrobiyolojik gerekleri karşılamak için yüksek konsantrasyon gerekli

            olabilmektedir. Ancak ihtiyaçların zorunlu kıldığı yüksek konsantrasyonda dahi serbest klor miktarı

           1.2 mg/lt.’yi aşmamak zorundadır.)

                              Havuz suyundaki bağlı Klor :  Max. 0.3 mg/lt

 

            Sağlık görevlilerinin araştırmaları da bu bahsedilen gereklere iştirak etmektedir. Siz sadece havuz

            suyu hazırlık işlemlerinin optimal olarak çalışmalarını; yani cihazların doğru hizmet vermelerini ve

            bakımlı olmalarını, su değerlerinin gereklerine uyarak gerçekleştirebilirsiniz.

 

3. HAVUZ SUYU HAZIRLIĞI

Su hazırlığının görevi; etkili bir şekilde kirliliğin ortadan kaldırılması ve aynı zamanda havuz suyu-nun hijyenik özelliklerinin garanti altına alınmasıdır. Havuz suyu hazırlığı; hazırlık yöntemi olarak “Flokulasyon, Filtrasyon, klorlama” yönteminin esas açılımı da şöyledir.

 

·         Flokulasyon

·         Filtrasyon

·         Dezenfeksiyon

·         Oksidasyon

·         pH değerinin ayarı

·         Seyreltme (Temiz su ilavesi)

·         Havuz dip temizliği

·         Isıtma

 

3.1      Flokulasyon ve Filtrasyon  :

Havuz suyu hazırlığı hakkında konuşulduğunda ilk önce filtre cihazı düşünülür. Filtrenin gö-revi suyun devir daimi sırasında filtre edilebilir kirliliklerin tutulmasıdır. Ayrıca sistem; su devir-daimi, dezenfeksiyon maddelerinin ve sıcak suyun dağılımı içinde vazife görür.

 

Tüm filtre edilebilir maddelerinin filtrede tutulur. Geri kalan kirlilikler havuz içindeki klorla reaksiyona girerler ve bunun sonucunda sağlık açısından zararlı olan kloraminleri ortaya çı-karırlar. Buradan kolayca anlaşılacağı gibi sadece filtre edilebilir nitelikteki kirlilikler filtre-de tutulabilirler.

 

Problem çok küçük parçacıklara ayrılmış olan (koloidal) kirliliklerdir. Bunlar mikroorganiz-malar, vücut deri parçaları, kozmetik ürünleri içerirler. Bu küçük parçacıklar filtre edilemez-ler. Bu yüzden genel kullanımlı havuzlarda filtre cihazından önce flok malzemesi  (çöktürü-cü) dozlanmalıdır. Flok malzemesi bu maddelerin stabilitelerini bozar ve birbirlerine bağla-narak büyük hacimli topaklar oluştururlar ve böylece bunlarda filtrede tutulurlar. Filtre üst tabakasında biriken topaklar, zamanla direnci arttırır. Bunu filtre üzerindeki manometreden izleyebilirsiniz. Direnci azaltmak dolayısı ile biriken kirleri dışarı atmak için ters yıkama yapılmalıdır. 

 

Dikkat edilecek bir konu da; içinde  klorlanmış havuz suyu  bulunan filtre cihazının  devir daimi hiçbir durumda kesilmez, gece saatlerinde kapatılmaz. Filtre cihazı tüm sistemin çöp kutusu olarak tanımlanmak zorundadır. Klor dozajının ve sirkülasyonun kesilmesi virüs ve bakterilerin üremesine yol açar. Süpürme işleminden sonra gerekli temizlikler ve ters yıkama yapılır. Yüzücü yoğunluğuna bağlı olarak, enerji tasarrufu için günlük işletmede çalışan pompalardan biri kapatılabilir. (temizlik şartları sağlandıktan sonra gece bir pompa çalıştı-rılabilir.)

 

Araştırmalar sonucu; filtre cihazlarının en doğrusu günlük yada en geç iki günde bir yeterli-uygun sürede ters yıkama yapılarak  yıkanması gerekir. Filtrede  oluşmuş olan  bileşikler suyun içinde bulunan klorla reaksiyona girerek kloraminleri yaparlar. Uygun sürede (en az 7 dak.) yapılan filtre ters yıkaması sırasında filtre meteryalleerinin yıkanması ile yoğunlaşma tehlikesinden korunulmuş olur. Filtre ters yıkaması sırasında filtreden akan su; şeffaf gözet-leme şişesinden berrak su gelene kadar olan süre uygun ve yeterli süredir. Filtre ters yıkama periyotları ve süresine özenle uymak gereklidir

 

Filtre yıkamasıyla (ters yıkama) atılan su otomatik olarak tamamlanmalıdır. Yüzme havuz-larında daha öncede yazıldığı gibi günlük her yüzücü için 30 lt. taze su ilave edilmelidir. Yıkanmayan ya da yeterli derecede yıkama yapılmayan filtrelerde yosunlaşma ve topak-laşma olur. Bu durumda filtrenin tamamen boşaltılarak temizlenmesi zorunludur.

 

3.2      Dezenfeksiyon-Oksidasyon   

Yüzücüler için enfeksiyon riski taşıyan, havuz suyu içindeki hastalık yaratan virüsler vs. çok kısa süre içinde öldürmek zorundadır.

 

Bakteri, virüs, yosun sporları ve benzerlerinin öldürülmeleri yeterlidir. Bunlar oluşturacakla-rı kirliliğin ve sonuçlarının da ayrıca oksidasyon (ıslak yanma) ile ortadan kaldırılması (yok edilmesi) zorunluluktur. Havuz duvarlarına yapışan sümük, balgam vs. yosunlaşma ortamını arttırır.

Havuz suları için uygun dezenfeksiyon yöntemi aşağıdaki gerekleri yerine getirmek zorundadır.

 

I.                     Havuz suyu içinde hızlı dezenfeksiyon yapabilmelidir.

II.                   Filtre cihazı tarafından tutulamayan organik kirliliği okside edebilmelidir.

III.                 Havuz suyu dezenfeksiyon etkisi basit ve güvenilir bir şekilde ölçülebilmelidir.

 

                        Anorganik klor veya klor bileşikleri ile yapılan hazırlık en ideal tarzdır. Klorun etkisi sadece

                        dezenfeksiyon ve yosun öldürmek değildir.Aynı zamanda okside edicidir. Klor konsantras

                        yonunun ölçümü biraz teknik tecrübesi olanlar  için basit ve çabuk yapılan bir iştir.

 

3.2.1           Klor kokusu; Kloraminlerin sonucudur.

Tükürük; cilt artığı gibi kirliliklerin azaltılması sırasında can sıkıcı, nahoş kokular kloraminler ortaya çıkar. Bunlara klorlanmış kirlilikte denir.

 

Eğer filtrasyon ve flokulasyon kusursuz bir şekilde çalışıyorsa ve klor dozajının oran-sal miktarı başarılıysa, yani min. ve max. Değerleri aşılmazsa, böyle kirliliklere rast-lanmaz. Klordan dolayı nahoş kokan havuz suyu “bazı şeyler yolunda gitmiyor diye” sinyal verir. Örneğin, cihazlar kirlenmiş olabilir veya filtrasyon ve flokülasyon ge-rektiği gibi çalışmıyor olabilir.

 

3.2.2           Serbest ve Bileşik Klor.

Serbest klor serbest ve aktif olan klordur. Bağlı klor ortaya çıkan sorunları izah eden, organik maddelere bağlıdır. Her iki değer daima ayrı tahlil edilmelidir ve yoğun bile-şik klor durumu çok şiddetli bir su kirliliğinin işaretidir. Sağlık açısından tehlikelidir ve yüzücüler açısından sakıncalıdır. Sonuç; bugünkü normlara göre bileşik klorun havuz devir-daimindeki miktarı asla 0.3 mg/lt’yi aşmamalıdır. TS 11899 normunda ise bu değerin 0.2 mg/l olması beklenmektedir.

 

Deney seti ile ölçümler çabuk ve basit olarak problemsizce yapılır. Her iki klor değe-ri günlük havuz işletmesinin başlangıcında, ortasında ve sonunda ölçülmeli, işletme kitabına yazılmalı ve bu değer serbest klor miktarı otomatik ölçüm cihazının göster-diği değerle karşılaştırılmalıdır.

 

3.2.3           Redox potansiyeli

Redox kavramı reduzierend ve oxsidierend kelimelerinin ilk hecelerinin birleşiminden çıkmıştır.

 

Reduzierend (indirgemek) etkisi kirlilik maddelerini, okside eden serbest aktif klordur. Klorlanmış suyun redox potansiyelinin değeri; oksidasyon ve indirgeme etkilerinin oranları önemli sağlık parametreleridir.

 

Her yüksek redox potansiyeli; yüksek oksidasyon etkisi ve yosun öldürme hızı için kavram olarak sadece klor miktarı değildir. Blakis bu cins ve miktarı içinde geçici bulunan kirliliklere bağlıdır. pH değeri TS 11899’da belirlenen 7.2-7.6 arasında ise ve redox potansiyeli 750 mV  ise bu değerler doğru sağlık parametrelerini verirler. Bu değerin altına düşüldüğünde (örneğin 700 mV) cihazlar hemen kontrol edilmelidirler. Havuz suyunun geçici kirliliğin sebebi; çalışmayan flok dozaj cihazı ya da serbest klor miktarının düşük olmasıdır.

 

Havuz çevresinin temizliğinden havuza gelen kirli  sular ve temizlik maddeleri redox potansiyeli için zararlıdırlar. Bu yüzden havuz çevresinin temizliğine çok dikkat edilmelidir. Tüm temizlik maddeleri deterjan içerirler. Bunlar dezenfeksiyonun etkinliğini ve suyun kalitesini bozarlar. Bu iş için ayrı bir personel çalıştırılmalı çevre temizliği yapılırken tesis kapatılarak taşma ana artellerdeki kanala bağlanan vana açılarak havzu çevresinin yıkama sularının havuz tesisatına karışmadan direkt kanala akıtılması sağlanmalıdır. Ayrıca bu işlem bittikten sonra taşma kanalları da iyice yıkanmalı ve ondan sonra sistem tekrar işletmeye alınmalıdır.

 

3.3            pH Değeri ve Asit Kapasitesi  (Karbonat Sertliği)

pH değeri ölçülebilen bir sayıdır. Asit, nötr veya alkali reaksiyon hakkında fikir verir.

 

pH skalası: 0: Kuvvetli asit-7:Nötr-14:kuvvetli alkalidir.

 

Örneğin, 6 pH değerindeki bir çökelti, pH’7 olandan 10 misli asidiktir. pH değeri 8 olan bir çözelti de pH’ı 7 olan 10 misli alkalidir.

 

Havuz suyu hazırlığında;  dezenfeksiyon  maddelerinin (klor),  çökelticinin, elektriksel ölçümlerin ve suyun cilt göz için uygunluğu açısından pH değerinin önemi büyüktür. İnsan cildinin pH değeri 5.5 dir. Havuz için ön görülen değer insan cildi için olasılık-ların idealidir. Asidik havuz suyu gözleri kızartır. Çünki göz yaşının pH değeri cilde göre yüksektir. (7.0-7.5 arasındadır) Ayrıca düşük pH değeri havuzdaki metal aksamlara da kötü etki eder.

 

Bu sebeple TS 11899 normu pH sahasını en iyi gerekleri  yerine getirecek şekilde  kesin-leştirmiştir. Buna göre pH 6.5’in altında olmamalı ve alimünyum ihtiva eden flok madde-leri kullanıldığında da pH değeri 7.1’i aşmamalıdır. Flokülasyonun fonksiyonu kusursuz değildir ve dezenfeksiyon maddelerinin etkisi (klor) aynı miktardaki dozajı hissedilir şe-kilde indirger. Aynı zamanda kalkerleşme de yapabilir. Kusursuz bir ha-vuz suyu hazırlı-

ğı sadece pH değeri dar bir sahada aynı seviyede duruyorsa mümkündür.

 

pH değeri hakkında, asit kapasitesinden (karbonat sertliğinden) bahsetmeden konuşmak mümkün değildir. Karbonat sertliği pH değerinin stabiletesini cevaplar ve asit çözeltisi bunu nötralize eder. Kalsiyum ve magnezyum hidrojen karbonat buna etkendir. Ancak karbonat sertliği karbonat sertsizliğine dönüştürülemez.

 

Kolayca anlaşılacağı gibi  karbonat sertliği  yüksek olan sular,  ph değeri düşmeden önce, relatif olarak çok asit veya asit çözeltisini nötralize edebilir. Bu durumda suyun asit kapa-sitesi yüksektir. Karbonat sertliği düşük olan (yumuşak su) suya asit çözeltisi verildiğinde pH değeri hızla düşer.  Bu durumda da  suyun asit kapasitesinin  düşük olması göz önüne alınmalıdır. Havuz suyu daima asidi nötralize edecek durumda bulunmak zorundadır. Çünkü flokülasyon ve pH değerinin ayarı için suya genellikle asit verilir. Klorlamanın tarzına göre de asit oluşmaktadır.

 

Yeterli asit kapasitesine sahip olmayan sularda pH değeri min. Değerinin altına düşer.

TS 11899’a göre min.asit kapasitesi 2 dH karbonat sertliğine uygun olmalıdır.

 

Bilindiği gibi, yüksek asit kapasiteli (karbonat sertliği 10 dH’ın üzerinde) sularda pH değe-ri suyun hareketi ve ısıtılması ile hızla yükselir. Çünkü, karbonat sertliğine sebep olan kal-siyum ve magnezyum tuzları karbonat asidinde çözünür. Karbonat asidi suyun hareketi ve ısıtılması sırasında gaz olarak çıkar ve bu asit kaybı da pH değerini yükseltir.

 

Havuz dolumundan sonra orta sertlikten daha sert suya kadar başlangıçta (karbonat sertliği 8 dH’ın altında olana kadar) açıkça daha çok pH düşürücü maddeye ihtiyaç vardır. pH de-ğerini relativ olarak stabil tutan uygun sertlik  6-8 dH’dır.  Bu değer 4 dH’ın altına düştü-ğünde daha öncede belirtildiği gibi dikkat etmek ve temiz su ilave etmek (çok yumuşak su ilave edilmesinden de kaçınılmalıdır)

 

3.4            Temiz Su İlavesi ve Yeni Dolum

Filtre edilemeyen kirlilikler (askıda katı maddeler) flokulasyon sayesinde topaklanarak filtrede tutulurlar. TS 11899’un gereklerine göre; bir yüzme havuzunda günlük her yüzücü için 30 lt. temiz su havuz suyu ile değiştirilmelidir. Filtre ters yıkaması için ilave edilecek su miktarının ölçümüne de dikkat edilmelidir. Bizim tarafımızdan tavsiye edilen günlük filtre ters yıkamasının 3 avantajı vardır.

 

I.                     Filtre cihazı daima temiz durumda bulunur.

II.                   Filtrenin yoğunlaşması engellenmiş olur.

III.                 Gerekli olan günlük su ilavesi güvence altına alınmış olur.

 

                            Su ilavesi asit kapasitesinin korunması için büyük önem taşır.

        

 

Genel temizlik konusunda da belirtildiği gibi havuz yeni dolumdan önce iyice temizlenme-lidir. Ancak temizlik maddelerinin  (deterjanların)  havuza yada havuz devir-daim sistemi-ne karışmamasına dikkat edilmelidir.Çünkü bu maddeler su  hazırlık tesisinin arızalanma-sına yol açabilirler. Temizlenen havuzun dolumu sırasında dolum  suyunun orta sertlikten daha fazla sertliğe yakın  olması başlangıçta  pH düşürücü  maddelere daha  fazla  ihtiyaç duyulmasına neden olur.

 

 

3.5            Havuz Temizliği  (TS 11899)

Genel kullanıma açık yüzme havuzlarında, havuz haftada bir gün işletmeye kapatılarak,    genel bakım ve temizlik işleri yapılmalıdır.

 

Yüzme havuzları:                

Havuz dibinin temizliği her gün, duvarlarının temizliği  ise haftalık olarak yapılmalıdır. (Havuz işletmeye kapatıldığı zaman)  senede en az bir kez havuz suyu  tamamen  boşal-tılarak dezenfeksiyonlu su ile genel bir temizlik yapılmalıdır. Havuz dip temizliğinden (süpürme) sonra kurallara uygun bir şekilde ters yıkama yapılır. Ters yıkama işleminden sonra sistem çalışmaya devam ederken, sırayla pompalar durdurularak pompa ön filtreleri temizlenir.

 

ÖN FİLTRE TEMİZLİĞİ; temizlik yapılacak pompa elektrik panosundan kapatılır. Pompa emme ve basma vanaları kapalı konuma getirilir. Ön filtre kapağı açılır., ön filtre yerinden çıkarılır. Kaba kirler elle temizlenir. Yapışmış kirler basınçlı su ile temizlenir. Ön filtre yerine konulduktan sonra, ön filtre kapağı yerine takılır. Pompa emme ve basma vanaları açık konuma getirilir. Pompa elektrik panosundan açılır. Diğer pompaya geçilir.  

 

Filtre Temizliği :

Filtre sürekli çalışan bir elemandır. Zamanla filtre içinde kireç artıkları ve mikroorgoniz-

malar çoğalmaya başlar.  Kaba pislikler ters yıkama işlemi ile uzaklaştırıldığı halde kum

tanecikleri ve filtrenin çeperlerinde mikroorganizmalar tutunabilir. Bu durumda suyun

hijyeninde bozulma meydana gelebilir. Bunun önüne geçmek için güçlü bir filtre dezen-

fektanı kullanmak gerekir. Filtre dezenfektanı filtre tankı içerisine konarak maksimum

etkisini gösterebilmesi için uzunca bir süre, tercihen bir gece bekletilir. Ardından filtre

ters yıkanır. Böylelikle filtre kumu yalnızca kalsiyum çökeltilerinden ve kirden arındırıl-

makla kalmaz, aynı zamanda tamamiyle dezenfekte edilmiş olur. Yıllık filtre bakımının

en iyi zamanı kış ve bahar sonrası sezona girmeden yapılan kimyasal bakımdır.  

 

Ayak Havuzları :

Günlük işletme sonunda tamamen boşaltılıp temizlenir, yeniden doldurulur ve dezenfekte edilir.

 

Üstten Taşma Kanalları :

Haftada en az bir kez yapılır. Devir-daim pompası kapatılarak taşma ana artelinin kanala giden vanası açılır. Kanalın üzerindeki ızgaralar dışarı alınır. Kanalın içi ve yüzeyi iyice yıkanır  ve  ızgaralar tekrar yerine  yerleştirilerek kanal vanası kapatılır ve  devir-daim pompası açılarak tekrar işletmeye alınır. ( Taşma kanalı temizliği havuz haftada bir gün işletmeye kapatıldığı zaman yapılmalıdır.) 

 

Rezerv Depoları  (Denge Tankı):

Altı ayda bir kez rezerv depoları suyu boşaltılır. Temizlik yapıldıktan sonra  dezenfekte edilip tekrar su doldurulur.

 

Yeni dolumdan önce yapılan genel temizlik çok önemlidir. Temizlik malzemeleri (Deterjanlar) hiçbir durumda havuz devir-daim sistemine karışmamak zorundadır. Karıştıkları zaman işletme arızalarına yol açarlar.

 

 

 

4. YÜZME HAVUZLARININ YILLIK BAKIM VE KONTROLLERİ

            Yüzme havuzları tesislerinin su hazırlanması ve dezenfekte edilmesi için gerekli ekipmanların

             güvenli işletme şartlarının sağlanabilmesi yönünden sürekli bakımının yapılıp devamlı çalışır halde

             tutulması gerekmektedir. Bu tür işlemler için uzman bir kuruluşla bir sözleşme yapılması gereke-  

             bilir. Su hazırlama tesisindeki çalışmalar senelik olarak yapılır. Bunun için işletmenin  durdurulması  

             gerekmektedir. Diğer işlerin yanı sıra bu çalışmalarda aşağıda verilen hususlara dikkat edilmelidir.

 

-          Üst boşaltma kapağı açılarak metoda uygun şekilde filtre ters yıkamasının kontrolü.

-          Filtre dolgusunun kontrolü, gereğinde (miktar ve konumu) filtrenin boşaltma planına göre tekrar doldurulması,

 

 

-          Ön filtrede sürekli elemanlarının sökülmesi ve temizliği

-          Tüm makinelerin ve cihazların bakımı (pompalar, kompresör ısı değiştiriciler) ve imalatçı bilgilerine göre armatürlerin bakımı,

-          İşletme fonksiyonlarının, devre elemanlarının ve güvenlik tertibatının testlerinin yapılması,

-          Tesis malzemelerinin üzerindeki aşınma ve korozyon etkilerinin kontrolü,

-          Dezenfeksiyon ve kimyasal dozaj tertibatları ile ölçü, ayar ve kayıt tertibatlarının çalışma kontroller her yarı yılda bir yapımı,

-          Klorlama tesisinin emniyet tertibatının kontrolü, gaz ileten bağlantı hatları ve armatürlerinin geçirgen olmayışının yazılı protokole alınması dahil,

-          Kimyasal dozaj tertibatının bakımı, özellikle kimyasal dozajın verildiği bağlantı yerlerinin sökülmesi ve temizlenmesi,

-          Ölçü, ayarı ve kayıt tertibatının ve bunlarla ilgili elektrik bağlantılarının kontrolü,

-          Topraklama ve elektrik kaçak korumasının denetlenmesi,

-          Diğer güvenlik bilgileri, ilk yardım eğitimi ve bilgilerin kontrolü,

 

 

5. İŞLETME KONTROLÜ

Sağlık açısından periyodik kontroller yerel yöntemlerin sorumluluğundadır. Bir çok ülkede bu dene-tim (örneğin Almanya’da) yasal bir zorunluluktur. Kapalı havuzlar en geç iki ayda bir, açık havuzlar-sa en geç ayda bir kez kontrol edilirler. Bu kontroller sizin havuz müşterilerinize karşı sorumluluğu-nuzdur. Doğru sonuçlara erişebilmek sadece dikkatli bir işletme kontrolüyle mümkündür. Eğer işlet-me maddelerinin temini yada cihazların kontrol ve bakımı yapılmıyorsa yada yeterli değilse; en iyi teknik donanıma da hiç ihtiyaç yoktur.  Normlar ve  talimatlara göre uygun işletme tarzı için hem dü-zenli kontrol hem de otomatik çalışan sistem akışının sağlanması gerekir. Doğru malzeme ve doğru teknik ancak, doğru ve sorumlu işletmecilikle amacına ulaşır.

 

Şunlara dikkat edilmelidir.

 

Su hazırlık cihazları, özellikle de dezenfeksiyon cihazları ara verilmeden çalıştırılmak zorundadır. Şayet sağlık parametre değerleri (serbest klor, pH değeri, redox potansiyeli ) sabit duruyorsa; havuz işletmeye kapatıldıktan bir sonraki açılışa kadar olan sürede sadece flok verilmesi durdurulabilir. Bunun pratikteki anlamı ya flok dozaj tesisi bir zaman saatine bağlanarak ayarlanmalıdır yada flok dozajına tesis yarım işletmeye alındığında ara verilebilir.

 

Tesisin çalıştırılmadığı gün, devir-daim akışı yarıya kadar düşürülebilir. Bunun anlamı; yani yarım kapasite işletme durumunda cihazlar tamamen kapatılmamış olur. Havuz İşletmeye tekrar tam başlamadan önce devir-daim 0.5 olmak zorundadır. Tam işletme için daha sonra tam kapasiteye geçirilir.

 

 

 

Tüm cihazların bakımı düzenli olarak yapılmalı ve korunarak iyi durumda muhafaza edilmelidir. Ayrıca cihazlara bağlı tesisatlarda kontrol edilmelidir.

 

Havuz suyu hazırlık tesisinin bakımı, kontrolü ve sağlık makamlarına karşı kusursuz bir işletmenin delili olarak işletme defteri tutulmalıdır.

 

Bu iş çok zahmetsizdir. Sağlık kontrollerinde ilgililer havuz suyu hazırlığının gerekli özenle hazır-lanmış olup olmadığını ve günlük bilgileri öğrenmek için işletme defteri görmek isterler. Bu yüzden işletme defterinin tam ve doğru tutulması gerekmektedir. İşletme defteri hiçbir şeyi unutmamamız açısından size kontrol listesi olarak da yardımcı olur.

 

5.1     Kısa Önemli Notlar

 

İşletme basıncında günlük olarak şu kontroller yapılır:

 

I.                     havuzun tam dolu olup olmadığı ve havuz ile taşma kanallarının temizliği kontrol edilir.

II.                   Tüm cihazların çalışmaları kontrol edilir.

III.                 Özellikli yerler örneğin; aşılama yerleri kontrol edilir (Kimyasal Dozlama Noktaları). Gerekiyorsa temizlenir.

IV.                 Flok-pH ayar ve dezenfeksiyon maddelerinin depoları kontrol edilip gerekiyorsa tamamlanır. Dozaj kaplarının günlük dolum cihazları bellidir. Hesaplanmış olan günlük ihtiyaç miktarı işletme defterine yazılır. (Böylece dozaj cihazlarının arızaları doğru zamanda tanımlanarak giderilebilinir.)

 

İşletme defterinde günlük olarak aşağıdaki ölçüm sonuçları ve bilgiler yazılmalıdır.

 

I.                     Dozaj sistemlerini kontrol ediniz. Klor kabına yalnızca anorganik klor koyulabilir unutmayınız.

Havuz suyundaki serbest klor miktarı günlük işletme süresinin başında, ortasında, sonunda DPD test kiti yardımı ile elle ölçülür ve bulunan değerler ölçü ve ayar cihazındaki değerlerle karşılaştırılır. Arada çok fark varsa cihaz yeniden ayarlanır.

 

II.                   Toplam klor değeri ile aktif klor değeri arasındaki farktan bağlı klor miktarı; işletmenin başlangıcında, ortasında ve sonunda, işletme defterine yazılır. Özellikle otomatik redox ölçümü yoksa yada ölçüm cihazı redox potansiyelini 750 mV’den daha düşük gösteriyorsa bu ölçümler önemlidir.

III.                 Karbonat sertliği yüzme havuzlarında en azından haftada bir kez ölçülüp sonuç işletme defterine yazılmalıdır.  Karbonat sertliği hiçbir durumda 2 dH’ın altında olmamalıdır. Aksi durumda temiz su ilavesi yapılmalı yada yükseltici ilave edilmelidir.

IV.                 Flok dozaj tesisi kontrol edilmelidir. Eğer gece kapatılmışsa ve kendi otomatik olarak çalışmaya başlamıyorsa siz çalıştırınız. İşletme gününün sonunda günlük ihtiyaç miktarını işletme defterine yazınız.

V.                   pH değeri işletme süresinin başında ve sonunda test kitiyle ölçülerek işletme defterine yazılmalıdır. Bulunan değer ölçü ve ayar cihazındaki değerle karşılaştırılıp gerekiyorsa cihaz yeniden ayarlanır. pH değeri 6.5’in altına düşmemeli ve 7.6’yı aşmamalıdır.

VI.                 pH ayar maddelerinin günlük kullanım miktarları gün sonunda belirlenerek işletme defterine yazılmalıdır.

VII.               Redox potansiyeli ölçü ve ayar cihazından işletmenin başında ortasında ve sonunda okunarak işletme defterine yazılmalıdır.

VIII.             Filtre cihazlarının kendi işletme talimatlarına uyularak günlük temizliği yapılmalı ve bunlar mutlaka deftere yazılmalıdır. Filtre temizliğiyle (ters yıkama) en az ayda bir izlenerek kontrol edilmelidir.

IX.                Her cihazın kendine ait su sayacından günlük ilave su okunarak deftere yazılmalıdır.

X.                  Günlük çalışma süresi deftere  yazılmalıdır. Filtre cihazının yosunlaşmaması için geceleri işletmeye kapatılmamalıdır.

XI.                Günlük yüzücü sayısı işletme defterine yazılmalıdır. Böylece havuzun kirlilik derecesi bulunabilir.

XII.              İşletme arızaları, tamir, bakım ve temizlik gibi özel durumlar deftere yazılmalıdır. Bu temizlik malzemelerinin yanlışlıkla havuz suyuna karıştığında (su kalitesini olumsuz etkileyecektir.) malzemenin cinsini hesaba katmak açısından gereklidir.

 

Günlük işletme süresinin sonunda cihazların kontrolü özellikle önemlidir. Bu kontroller size cihazların kusursuz çalışıp çalışmadığını ve bir sonraki işletme günü için hazır olup olmadıklarını gösterir.

 

6. İŞLETMENİN DURDURULMASI VE YENİDEN ÇALIŞTIRILMASI

Kısa süreli işletme durdurmaları, geceleri su hazırlık cihazlarının kapatılması gibi, sistemde yosunlaşmaya yol açmaz. Ancak uzun süreli örneğin işletme tatili gibi kapatmalarda aşağıdaki uyarılara uyulmak zorundadır.

 

I.                     Dozaj pompaları temiz su ile yıkanmalıdır. Bunun için filtre cihazları çalışmalıdır. Sonra emiş bağlantıları temiz suya batırılarak dozaj pompaları uzunca bir süre (tüm dozaj maddesi kalıntıları dozaj hattından ve ventilinde atılana kadar) çalıştırır.

II.                   Filtre cihazları iyice yıkanmalıdır. Burada suyun klor miktarı en az 1.0-2.0 mg/l. olmalıdır.

III.                 Daha sonra havuz denge deposu, boru tesisatları ve diğer tüm tesisatlar tamamen boşaltılmalıdır.

Tesis tekrar işletmeye almadan önce fitler cihazları serbest klor miktarı en az 1.0-2.0 mg/l. olan suyla iyice yıkanıp yine bu özellikteki suyla cihazlar en az 2 gün çalıştırılmalıdır.

 

7. SON UYARILAR

Genel kullanımlı yüzme havuzu cihazlarının kullanımı size önce karışık ve zahmetli bir iş gibi gelebilir. Ancak zamanla siz bu genel bilgilere sahip oldukça bütün problemlerin çözüldüğünü fark edeceksiniz. Eğer işletmenin hizmetini, cihazların özenli bakımını vakitsizlikten dolayı siz yapamıyorsanız güvenilir bir teknik personel alınız.

 

Genel kullanımlı tesislerin havuz suyu hazırlama cihazlarının bakım ve kontrolü senede en az 2 defa esaslı bir şekilde uzman kişilerce yapılmalıdır.

 

8. ÇOK ÖNEMLİ   (ÇOCUK HAVUZLARINDA)

Aşırı kullanım veya yüksek kirlenme (yaprak, kum v.b.) gibi durumlarda işletmenin kapanmasından sonra, gereğinde işletme sırasında, havuz suyu deşarj edilmelidir. Normal işletme koşullarında çocuk havuzu ayda bir kez boşaltılmalı,  dezenfekte edilmeli,  temiz su doldurulmalı ve yeniden işletmeye alınmalıdır

 

9. KIŞ BAKIMI

Kışın açık havuzların dolu tutulması tavsiye edilir. Böylece dış etkenlere karşı havuz yüzeyi ve yapı-sı daha iyi korunur. Havuzu toprakta bir kayık gibi düşünürsek toprakta olabilecek yer değişikliklerinden  kayık etkilenecektir. Havuzun içindeki su, havuz yüzeylerine yaptığı basınçla bu etkilere karşı direnç sağlar ve betonarmeyi korur.

 

Zemin suyu yüksek yerlerde inşa edilmiş havuzlarda, baharda yükselen bahar suyunun havuz gövde-sini harekete geçirmesiyle muhtemel deformasyonları önler. 

 

Dolu havuz dış etkilere karşı daha duyarlı olacağı gibi, yabancı maddelerin havuz içine düşmesi  do-layısıyla havuz  kaplamasının zarar görmesi de söz konusu olamaz.  (Ölü yapraklar havuz kaplama yüzeyinde leke yapabilir.) Ayrıca havuzun kış boyu bakımının yapılması havuzun sezona hazırlan-masında maddi ve manevi  daha az bakım gerektirir.

 

Buz basıncını  ortadan kaldırmak  için havuz yüzeyinden takriben  30 cm.  civarında bir su seviyesi azaltılması önerilir. Bunun yanı  sıra herhangi çözüm seçilse de tesisin gözetimi gereklidir. Havuzda suyun bırakılması durumunda bir kapalı buz tavanı oluşturulması  önlenmelidir. Bunu önlemek için havuz başına esnek buz basınç yastığı asılmalıdır. Bundan başka bir ısı kablosu veya izafi olarak da-ha sıcak ve daha derin  bölümlerden havuz suyundan devri daim  pompalamayla yan bölümün ısıtıl-ması mümkündür.

 

 

Üzeyir ULUDAĞ

Mak.Müh.